Aphsad Inscription of Ādityasena

Version: (3083d2d), last modified (c200993).

Edition

⟨1⟩ * āsīd danti-sahasra-gāḍha-kaṭako vidyādharādhyāsitaḥ sad-vaṁśaḥ sthira Unnato girir iva śrī-kr̥ṣṇagupto nr̥paḥ| dr̥ptārāti-madāndha-vāraṇa-ghaṭā-kumbha-sthalīḥ kṣundatā yasyāsaṁkhya-ripu-pratāpa-jayinā doṣṇā mr̥gendrāyitaṁ|| sakalaḥ kalaṅka-rahitaḥ

⟨2⟩ kṣata-timiras toyadheḥ śaśāṅka Iva| tasmād udapādi suto devaḥ śrī-harṣagupta Iti|| yo yogyā-kāla-helāvanata-dr̥ḍha-dhanur-bhīma-¿v?āṇaugha-pātī mūrt(t)aiḥ sva-svāmi-lakṣmī-vasati-vimukhitair īkṣitaḥ sāsrupātaṁ| ghorāṇām ā-

⟨3⟩ havānāṁ likhitam iva jayaṁ ślāghyam āvirddadhāno vakṣasy uddāma-śastra-vraṇa-kaṭhina-kiṇa-granthi-lekhā-cchalena|| śrī-jīvitagupto bhūt kṣitīśa-cūḍāmaṇiḥ sutas tasya| yo dr̥pta-vairi-nārī-mukha-nalina-vanaika-¿śeśe?ra-karaḥ||

⟨4⟩ muktāmukta-payaḥ-pravāha-śiśirāsūttuṅga-tālīvana-bhrāmyad-danti-karāvalūna-kadalī-kāṇḍāsu velāsv api | ścyotat-sphāra-tuṣāra-nirjhara-payaḥ-śīte pi śaile sthitān yasyoccair dviṣato mumoca

⟨5⟩ na mahā-ghoraḥ pratāpa-jvaraḥ|| yasyātimānuṣaṁ karmma dr̥śyate vismayāj janaughena| Adyāpi kośa-varddhana-taṭāt p(l)utaṁ pavana-jasyeva|| prakhyāta-śaktim ājiṣu puraḥ-saraṁ śrī-kumā-

⟨6⟩ raguptam iti| Ajanayad ekaṁ sa nr̥po hara Iva śikhi-vāhanaṁ tanayaṁ|| utsarppad-vāta-helā-calita-kadalikā-vīci-mālā-vitānaḥ prodyad-dhūlī-jalaugha-bhramita-guru-mahā-matta-

⟨7⟩ -mātaṁga-śailaḥ| bhīmaḥ śrīśānavarmma-kṣitipati-śaśinaḥ sainya-dugdhoda-sindhur llakṣmī-saṁprāpti-hetuḥ sapadi vimathito mandarī-bhūya yena|| śaurya-satya-vrata-dharo yaḥ prayāga-gato dha-

⟨8⟩ ne ambhasīva karīṣāgnau magnaḥ sa puṣpa-pūjitaḥ|| śrī-dāmodaragupto bhūt tanayas tasya bhūpateḥ| yena dāmodareṇeva daityā Iva hatā dviṣaḥ|| yo maukhareḥ samitiṣūddha-

⟨9⟩ ta-hūṇa-sainyā valgad-ghaṭā vighaṭayann uru-vāraṇānāṁ| saṁmūrcchitaḥ sura-vadh¿u?r varaya¿ṁ? mam eti tat-pāṇ(i)paṅkaja-sukha-sparśād vi¿v?uddhaḥ|| guṇavad-⟨d⟩vija-kanyānā(ṁ) nān-ālaṁkāra-yauvana-

⟨10⟩ vatīnāṁ| pariṇāyitavān sa nr̥paḥ śataṁ nisr̥ṣṭ-āgrahārāṇāṁ|| ś(rī)-mahāsenagupto bhūt tasmād vīrāgraṇī(ḥ) sutaḥ| sarvva-vīra-samājeṣu lebhe yo dhuri vīratā(ṁ)|| śr(ī)mat-susthitavarmma-yuddha-vijaya-

⟨11⟩ -ślāghā-padāṅkaṁ muhur yasyādyāpi vi¿v?uddha-kunda-kumuda-kṣu(ṇṇ)-āccha-hāra[⏑]ta(ṁ)| lohityasya taṭ(e)ṣu ś(ī)tala-tal(e)ṣūtph(u)l(l)a-nāgadr(u)ma-cchāyā-supta-vi¿v?uddha-s(i)ddha-m(i)thun(ai)ḥ sph(ī)taṁ yaśo gīyate|| vasudevā-

⟨12⟩ d iva tasmāc chrī-s(e)vana-(śo?)bh(o)dita-caraṇa-yugaḥ| śrī-mādhava-gupto bhūn mādhava Iva vikramaika-rasa(ḥ)|| [–––⏑][.](a)nusm(r̥)to dhuri raṇ(e) ślāghāvatām agraṇ(ī)ḥ s¿o?janyasya nidhānam artha-ni¿dha?-

⟨13⟩ ya-tyāg-o⟨d⟩dhurāṇāṁ dhara(ḥ)| lakṣm(ī)-sa(tya-sa)rasvatī-kulagr̥ha(ṁ) dharmasya setur dr̥ḍhaḥ (pūjyo?) nās(t)i sa bh(ū)tal(e) [⏑⏑⏑–––⏑]l[–] sad-guṇ(aiḥ)|| cakra(ṁ) pāṇi-talena so py udavahat tasyāpi śārṅga(ṁ) dhanu-

⟨14⟩ r nāśāyāsuhr̥dā(ṁ) sukhāya suhr̥dām tasyāpy asir nandakaḥ| prāpte vidviṣatāṁ vadhe pratihat(aṁ) tenāp(i) [––⏑⏓] [––⏑⏑–⏑–](ḍharima?)[––]nyāḥ praṇemur jjanāḥ|| ājau mayā vinihatā va-

⟨15⟩ lino dviṣan(taḥ) kr̥tya(ṁ) na m[e] sty aparam ity avadhārya vīraḥ(|) śrī-harṣadeva-nija-sa(ṁ)gama-vāñchayā (ca?) [––⏑–⏑⏑⏑–⏑⏑–⏑–⏓](||) ś(r)īmān ¿v?abhūva dalitāri-karīndra-kumbha-muktā-rajaḥ-

⟨16⟩ -paṭala-pāṁsula-maṇḍalāgraḥ| Adityasena Iti tat-tanayaḥ kṣitīśa-cūḍāmaṇ(i)r dda[⏑⏑–⏑⏑–⏑–⏓](||) [–––⏑⏑–⏑] m āgatam ari-dhvaṁsottham āptaṁ yaśaḥ ślāghyaṁ

⟨17⟩ sarvva-dhanuṣmatāṁ pura Iti ślāgh(ā)ṁ parāṁ ¿v?ibhratī| Aśīrvvāda-paraṁparā (ci?)ra-sa(kr̥?)d[––⏑––⏑⏓] [––⏑––⏑⏓] yāmāsa(ma?)|| ājau sveda-cchalena dhva-

⟨18⟩ ja-paṭa-śikhayā mārjjato dāna-paṅkaṁ khaḍgaṁ kṣuṇṇena muktā-śakala-sikatil(īkr̥tya?)[––⏑–⏓] [––––⏑––⏑⏑⏑⏑⏑⏑–] mat(t)a-māta(ṁ)ga-ghātaṁ tad-gandhākr̥ṣṭa-sarppad-¿va?-

⟨19⟩ hala-parimala-bhrā¿t?ta-mattāli-jālaṁ|| ā¿v?addha-bhīma-vikaṭa-bhrukuṭī-kaṭhora-sa(ṁ)g(r)āma[–⏑⏑⏑–⏑⏑–⏑–⏓]| [––⏑–⏑⏑]va-vallabha-bhr̥tya-vargga-goṣṭhīṣu peśa-

⟨20⟩ latayā parihāsa-śīlaḥ|| satya-bhattr̥-vratā yasya mukhopadh(ā)na-tāpasī| par(i)hās[⏓⏑––⏓] [⏓⏓⏓⏓⏑–⏑⏓][||] [––––⏑–]jñaḥ sakala-ripu-¿v?ala-dhvaṁsa-hetur ggarī-

⟨21⟩ yān nistriṁśotkhāta-ghāta-śrama-janita-jaḍo py ūrjjita-sva-pratāpaḥ| yuddhe matt-ebha-kumbha-stha(la)[⏑⏑⏑⏑––⏑––⏑–⏓] [––] śv(e)tātapattra-sthagita-vasumatī-maṇḍalo lo-

⟨22⟩ ka-pālaḥ|| ājau matta-gajendra-kumbha-dalana-sphīta-sphurad-dor-yugo dhvastā(neka?)-ripu-prabhāva-v[⏑⏑–––] yaśo-maṇḍalaḥ| nyastāśeśa-narendra-mauli-caraṇa-sphāra-pratāpāna-

⟨23⟩ lo lakṣmīvān samarābhimāna-vimala-prakhyāta-kīrttir nr̥paḥ|| yen eyaṁ śarad-indu-¿v?im¿v?a-dhavalā prakhyāta-bhūmaṇḍalā lakṣmī-saṁgama-kāṁkṣayā su-mahatī kīrttiś ciraṁ kopitā| yātā sā-

⟨24⟩ gara-pāram adbhutatamā sāpatnya-vairād aho ten edaṁ bhavanottamaṁ kṣiti-bhujā viṣṇoḥ kr̥te kāritaṁ|| taj-jananyā mahādevyā śrīmatyā kārito maṭhaḥ| dhārmikebhyaḥ svayaṁ dattaḥ sura-lo-

⟨25⟩ ka-gr̥hopamaḥ|| śaṁkhendu-sphaṭika-prabhā-pratisama-sphāra-sphurac-chīkaraṁ nakra-krānti-calat-taraṅga-vilasat-pakṣi-pranr̥tyat-timi| rājñyā khānitam adbhutaṁ su-tapasā pepīyamānaṁ

⟨26⟩ janais tasyaiva priya-bhāryayā narapateḥ śrī-koṇadevyā saraḥ|| yāvac candra-kalā harasya śirasi śrīḥ śārṅgino vakṣasi ¿v?rahmāsye ca sarasvatī kr̥ta-

⟨27⟩ -[⏑–––⏑––⏑⏓]| [bh](o)[g](e) bhūr bhujagādhipasya ca taḍid yāvad ghanasyodare tāvat kīrttim ihātanoti dhavalām ādityaseno nr̥paḥ|| sūkṣmaśivena gauḍena praśastir vvikaṭākṣarā||

⟨28⟩ [⏓⏓⏓](mā?)mitā samyag dhārmmikeṇa sudhīmatā||

Bibliography

First reported in Cunningham 1863, pp. xxxviii–xxxix, reprinted in Cunningham 1871, p. 40. (There may be an earlier report by Kittoe but this has not been traced.) Transcript (as produced by Kittoe) and translation in Mitra 1866, pp. 272–277. Correction by Cunningham in Cunningham 1882, p. 11 and by Bhagwanlal Indraji in Cunningham & Garrick 1883, p. 79. Discussion and details of the object’s modern history in Willis 2005, particularly p149 and n91.

Originally encoded for Siddham in the project Beyond Boundaries (Grant Agreement No. 609823) by Dániel Balogh (2019, № IN00209). Encoding updated to DHARMA conventions by Dániel Balogh.

Secondary

Fleet, John Faithfull. 1888. Inscriptions of the early Gupta kings and their successors. First edition. Vol. 3. Corpus Inscriptionum Indicarum. Calcutta: Superintendent of Government Printing. Item 42.

Bhandarkar, Devadatta Ramakrishna. 1927–1936. A list of the inscriptions of northern India in Brahmi and its derivative scripts, from about 200 A. C.: Appendix to Epigraphia Indica and record of the Archaeological Survey of India, volumes XIX to XXIII. Calcutta: Archaeological Survey of India. [URL]. Item 1552.

Sircar, Dines Chandra. 1983. Select inscriptions bearing on Indian history and civilization. Volume II: from the sixth to the eighteenth century A.D. Delhi: Motilal Banarsidass. Book I, item 9.

Thaplyal, Kiran Kumar. 1985. Inscriptions of the Maukharīs, Later Guptas, Puṣpabhūtis and Yaśovarman of Kanauj. New Delhi: Indian Council of Historical Research. Item II.2.