Mandsaur Inscription of Nirdoṣa

Version: (3083d2d), last modified (c200993).

Edition

⟨1⟩ siddhaM sa jayati jagatāṁ patiḥ pinākī smita-rava-gītiṣu yasya danta-kāntiḥ| dyutir iva taḍitāṁ niśi sphurantī tirayati ca sphuṭayaty adaś ca viśvaM|| svayambhūr bhūtānāṁ sthiti-laya-[samu]-

⟨2⟩ tpatti-vidhiṣu prayukto yenājñāṁ vahati bhuvanānāṁ vidhr̥taye| pitr̥tvaṁ cānīto jagati garimāṇaṁ gamayatā sa śambhur bhūyā¿n?si pratidiśatu bhadrāṇi bhava[tāM]|| phaṇa-maṇi-guru-bhā(r)[ākk]r[ā]-

⟨3⟩ nti-dūrāvanamraṁ sthagayati rucam indor mmaṇḍalaṁ yasya mūrdhnāM sa śirasi vinibadhnan randhriṇīm asthi-mālāṁ sr̥jatu bhava-sr̥jo vaḥ kleśa-bhaṅgaṁ bhujaṅgaḥ|| ṣaṣṭyā saha(s)raiḥ sagarātmajānāṁ khāta[ḥ]

⟨4⟩ kha-tulyāṁ rucam ādadhānaḥ| Asyodapānādhipateś cirāya yaśā¿n?si pāyāt payasāṁ vidhātā|| Atha jayati janendraḥ śrī-yaśodharmma-nāmā pramada-vanam ivāntaḥ śattru-sainyaṁ vigāhya vraṇa-

⟨5⟩ -kisalaya-bhaṅgair yyo ⟨’⟩ṅga-bhūṣāṁ vidhatte taruṇa-taru-latāvad (v)īra-kīrttīr vvin¿a?mya|| ājau jitī vijayate jagatīm punaś ca śrī-viṣṇuvarddhana-narādhipatiḥ sa Eva| prakhyāta Aulikara-lāñchana Ātma-

⟨6⟩ va¿ṅ?śo yenoditodita-padaṁ gamito garīyaḥ|| prāco nr̥pān subr̥hataś ca bahūn udīcaḥ sāmnā yudhā ca vaśa-gān pravidhāya yena| nāmāparaṁ jagati kāntam ado durāpaṁ rājādhirāja-parame-

⟨7⟩ śvara Ity udūḍhaM|| snigdha-śyāmāmbudābhaiḥ sthagita-dinakr̥to yajvanām ājya-dhūmair ambho meghyaṁ maghonāvadhiṣu vidadhatā gāḍha-sampanna-sasyāḥ| saṁharṣād vāṇinīnāṁ kara-rabhasa-hr̥to-

⟨8⟩ dyāna-cūtāṅkurāgrā rājanvanto ramante bhuja-vijita-bhuvā bhūrayo yena deśāḥ|| yasyotketubhir unmada-dvipa-kara-vyāviddha-lodhra-drumair uddhūtena vanādhvani dhvani-nadad-vindhyādri-randhrair bbalaiḥ bāle-

⟨9⟩ ya-cchavi-dhūsareṇa rajasā mandā¿ṅ?śu saṁlakṣyate paryyāvr̥tta-śikhaṇḍi-candraka Iva dhyāmaṁ raver mmaṇḍalaM|| tasya prabhor vva¿ṅ?śa-kr̥tāṁ nr̥pāṇāṁ pādāśrayād viśruta-puṇya-kīrttiḥ| bhr̥tyaḥ sva-naibhr̥tya-jitā-

⟨10⟩ ri-ṣaṭka Āsīd vasīyān kila ṣaṣṭhidattaḥ|| himavata Iva gāṅgas tuṅga-namraḥ pravāhaḥ śaśabhr̥ta Iva revā-vāri-rāśiḥ prathīyāN param abhigamanīyaḥ śuddhimān anvavāyo yata Udita-gari-

⟨11⟩ mṇas tāyate naigamānāM|| tasyānukūlaḥ kulajāt kalattrāt sutaḥ prasūto yaśasāṁ prasūtiḥ| harer ivā¿ṅ?śaṁ vaśinaṁ varārhaṁ varāhadāsaṁ yam udāharanti|| sukr̥ti-viṣayi-tuṅgaṁ rūḍha-mūlaṁ

⟨12⟩ dharāyāṁ sthitim apagata-bhaṅgāṁ stheyasīm ādadhānaM guru śikharam ivādres tat-kulaṁ svātma-bhūtyā ravir iva ravikīrttiḥ suprakāśaṁ vyadhatta|| bibhratā śubhram abhra¿ṅ?śi smārttaṁ vartmocitaṁ satāM na visaṁ{(v)}vā-

⟨13⟩ ditā yena kalāv api kulīnatā|| dhuta-dhī-dīdhiti-dhvāntān havirbhuja IvādhvarāN bhānuguptā tataḥ sādhvī tanayāṁs trīn ajījanaT|| bhagavad-doṣa Ity āsīt prathamaḥ kāryya-vartmasu| Āla-

⟨14⟩ mbanaṁ bāndhavānām andhakānām ivoddhavaḥ|| bahu-naya-vidhi-vedhā gahvare ⟨’⟩py artha-mārgge vidura Iva vidūraṁ prekṣayā prekṣamāṇaḥ| vacana-racana-bandhe saṁskr̥ta-prākr̥te yaḥ kavibhir udi-

⟨15⟩ ta-rāgaṁ gīyate gīr-abhijñaḥ|| praṇidhi-dr̥g-anugantrā yasya bauddhena cākṣṇā na niśi tanu davīyo vāsty adr̥ṣṭaṁ dharittryāM padam udayi dadhāno ⟨’⟩nantaraṁ tasya cābhūt sa bhayam abhayadatto nā(ma)-

⟨16⟩ (v)i[ghna?](n?) p(r)ajānāM|| vindhyasyāvandhya-karmmā śikhara-taṭa-patat-(p)āṇḍu-revāmbu-rāśer ggolāṅgūlaiḥ sahelaṁ pluti-namita-taroḥ pāriyāttrasya cādreḥ| Ā sindhor antarālaṁ nija-śuci-sacivāddhyā⸴-

⟨17⟩ sit[ā](n)[e]ka-deśaṁ rājasthānīya-vr̥t⟨t⟩yā suragurur iva yo varṇṇināṁ bhūtaye ⟨’⟩pāT|| vihita-sakala-(v)arṇṇāsaṅkaraṁ śānta-ḍimbaṁ kr̥ta Iva kr̥tam etad yena rājyaṁ nirādhi| sa dhuram ayam idānīṁ

⟨18⟩ doṣakumbhasya sūnur guru vahati tad-ūḍhāṁ dharmmato dharmmadoṣaḥ|| sva-sukham anabhivā¿c?chan durggame ⟨’⟩ddhvany asaṅgāṁ dhuram atiguru-bhārāṁ yo dadhad bhartur arthe| vahati nr̥pati-veṣaṁ kevalaṁ lakṣma-māttraṁ

⟨19⟩ valinam iva vilambaṁ kambalaṁ bāhuleyaḥ|| upahita-hita-rakṣā-maṇḍano jāti-ratnair bhuja Iva pr̥thulāṁsas tasya dakṣaḥ kanīyāN mahad idam udapānaṁ khānayām āsa bibhra-

⟨20⟩ c (ch)r(u)ti-hr̥daya-nitāntānandi nirddoṣa-nāma|| sukhāśreya-cchāyaṁ pariṇati-hita-svādu-phala-daṁ gajendreṇārugṇaṁ drumam iva kr̥tāntena balinā| pitr̥vyaṁ proddiśya priyam abhayadattaṁ pr̥-

⟨21⟩ thu-dhiyā prathīyas tenedaṁ kuśalam iha karmmoparacitaM|| pañcasu śateṣu śaradāṁ yāteṣv ekānna-navati-sahiteṣu| mālava-gaṇa-sthiti-vaśāt kāla-jñānāya likhiteṣu|| ya-

⟨22⟩ smin kāle kala-mr̥du-girāṁ kokilānāṁ pralāpā bhindantīva smara-śara-nibhāḥ proṣitānāṁ manāṁsi| bhr̥ṅgālīnāṁ dhvanir anu-vanaṁ (t)āra-mandraś ca yasminn ādhūta-jyaṁ dhanur iva nadac chrūyate puṣpa-

⟨23⟩ -ketoḥ|| priyatama-kupitānāṁ r(ā)maya(n) baddha-rāgaṁ kisalayam iva mugdhaṁ mānasaṁ māninīnāM Upanayati nabhasvān māna-bhaṅgāya yasmin kusuma-samaya-māse tattra nirmmāpito ⟨’⟩yaM||

⟨24⟩ yāvat tuṅgair udanvān kiraṇa-samuday(ā)saṅga-kāntaṁ taraṅgair āliṅgann indu-bimbaṁ gurubhir iva bhujaiḥ saṁvidhatte suhr̥ttā(M) bibhrat saudhānta-lekhā-valaya-parigatiṁ muṇḍa-mālām ivāyaṁ sat-kūpas tāvad ā-

⟨25⟩ stām amr̥ta-sama-rasa-svaccha-viṣyanditāmbuḥ|| dhīmā¿ṁ? dakṣo dakṣiṇaḥ satya-sandho hrīmā¿ṁ? cchūro vr̥ddha-sevī kr̥tajñaḥ(|) baddhotsāhaḥ svāmi-kāryeṣv akhedī nirddoṣo ⟨’⟩yaṁ pātu dharmmaṁ cirāya Utkīrṇṇā govi(nde)na||

Bibliography

First edited in Fleet 1886. Republished in Fleet 1888. Corrections to translation as suggested by Kielhorn in Fleet 1889, p. 220. Further corrections to text and translation in Kielhorn 1891, p. 189. More corrections in Durgâprasâd & Parab 1892, pp. 112–116. Summarised in Trivedi & Trivedi 2001, pp. 29–30 (No. 18). Identity or distinctness of Yaśodharman and Viṣṇuvardhana discussed in Hoernle 1889, p. 96, Fleet 1890, p. 227, Bhandarkar 1902, p. 392 and Hoernle 1903, p. 50, n. 1. Further discussion in Sircar [1963] 1959–1960, Mirashi 1980.

Originally encoded for Siddham in the project Beyond Boundaries (Grant Agreement No. 609823) by Dániel Balogh (2019, № IN00097). Encoding updated to DHARMA conventions by Dániel Balogh.

Secondary

Fleet, John Faithfull. 1888. Inscriptions of the early Gupta kings and their successors. First edition. Vol. 3. Corpus Inscriptionum Indicarum. Calcutta: Superintendent of Government Printing. Item 35.

Bhandarkar, Devadatta Ramakrishna. 1927–1936. A list of the inscriptions of northern India in Brahmi and its derivative scripts, from about 200 A. C.: Appendix to Epigraphia Indica and record of the Archaeological Survey of India, volumes XIX to XXIII. Calcutta: Archaeological Survey of India. [URL]. Item 9.

Sircar, Dines Chandra. 1965. Select inscriptions bearing on Indian history and civilization. Volume I: from the sixth century B.C. to the sixth century A.D. 2nd edition revised and enlarged. Calcutta: University of Calcutta. Book III, item 53.